Wat kinderen leren van een beetje kattenkwaad
Stiekem een snoepje pakken, iets uitspoken met vrienden of nét iets verder gaan dan eigenlijk mocht. Wie heeft het vroeger niet gedaan?
Misschien weet je niet eens meer precies wat je allemaal hebt uitgespookt. Maar dat gevoel herinner je je waarschijnlijk nog wel. Die kriebels in je buik, de spanning dat je betrapt kon worden en ondertussen maar hopen dat niemand iets in de gaten had.
En als het lukte? Dan voelde je je toch even de koning te rijk!
Tegenwoordig kijk je als ouder misschien heel anders naar datzelfde gedrag. Want wanneer je eigen kind iets uitspookt, is het niet altijd even grappig.
Toch kan er achter een beetje kattenkwaad meer zitten dan je op het eerste gezicht denkt.
Waarom halen kinderen kattenkwaad uit?
Kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Ze willen ontdekken hoe de wereld werkt, wat ze zelf kunnen en waar de grenzen liggen.
Dat doen ze niet alleen door te luisteren naar wat volwassenen vertellen, maar vooral door dingen zelf uit te proberen.
Soms gaat dat volgens de regels. En soms nét niet.
Een kind dat stiekem langer buiten blijft, ontdekt bijvoorbeeld hoe het is om zelf een beslissing te nemen. Een kind dat samen met vrienden een ondeugend plannetje bedenkt, oefent met samenwerken en keuzes maken.
Dat betekent niet dat kattenkwaad altijd goed is. Wel dat we verder kunnen kijken dan alleen het gedrag.
Want wat probeert je kind eigenlijk te ontdekken?
5 dingen die kinderen kunnen leren van kattenkwaad
1. Zelfstandig keuzes maken
Wanneer kinderen iets ondernemen zonder dat een volwassene precies vertelt wat ze moeten doen, oefenen ze met zelfstandig nadenken.
Ze bedenken een plan, nemen een beslissing en ontdekken wat daarvan het gevolg is.
Niet iedere beslissing is verstandig. Maar door achteraf samen te bespreken wat er gebeurde, kunnen kinderen leren om de volgende keer een andere keuze te maken.
2. Creatief denken
Herinner je je nog hoe je vroeger met vrienden hele plannen kon bedenken?
Een geheime hut bouwen, een verrassingsactie verzinnen of een slimme manier zoeken om iets voor elkaar te krijgen.
Daar komt vaak behoorlijk wat creativiteit bij kijken.
Kinderen gebruiken hun fantasie, zoeken oplossingen en denken buiten de gebaande paden.
Die vaardigheden komen later op allerlei momenten van pas.
3. Grenzen ontdekken
Hoe ver kan ik gaan? Wat gebeurt er als ik iets doe wat eigenlijk niet mag?
Kinderen leren grenzen niet alleen door regels te horen, maar ook door te ervaren waarom die regels bestaan.
Daarbij hebben ze duidelijke volwassenen nodig.
Een grens stellen hoeft niet altijd gepaard te gaan met boosheid. Je kunt ook rustig uitleggen waarom iets niet mag en samen kijken hoe het anders kan.
4. Omgaan met fouten
Soms loopt een ondeugend plannetje helemaal anders dan verwacht.
De vaas valt om, iemand wordt boos of een grapje blijkt toch niet zo leuk.
Dat zijn momenten waarop kinderen kunnen leren verantwoordelijkheid te nemen.
Niet door ze uitgebreid de les te lezen, maar door samen te kijken wat er gebeurde.
Wat ging er mis? Wat was het gevolg? En hoe kun je het weer goedmaken?
Zo ontdekken kinderen dat fouten maken menselijk is, maar dat hun keuzes wel gevolgen kunnen hebben.
5. Sociale vaardigheden ontwikkelen
Veel kattenkwaad ontstaat samen met vrienden.
Kinderen bedenken plannen, verdelen rollen en proberen elkaar soms te overtuigen.
Daarbij oefenen ze met samenwerken, onderhandelen en voor zichzelf opkomen.
Maar er zit ook een belangrijke andere kant aan.
Want durft je kind nee te zeggen als vrienden iets willen doen waar het zich niet prettig bij voelt?
Juist zulke situaties kunnen aanleiding zijn voor waardevolle gesprekken over vriendschap, groepsdruk en eigen grenzen.
Wanneer is kattenkwaad niet meer onschuldig?
Er is natuurlijk een verschil tussen een beetje ondeugendheid en gedrag dat schadelijk is.
Een grapje waar iedereen om kan lachen, is iets anders dan een grap waarbij iemand wordt vernederd, bang gemaakt of buitengesloten.
En iets uitproberen is niet hetzelfde als bewust spullen van anderen beschadigen.
Als ouder kun je jezelf drie vragen stellen:
- Is het veilig?
- Worden de grenzen en gevoelens van anderen gerespecteerd?
- Kan mijn kind hiervan leren zonder dat iemand schade ondervindt?
Wanneer het antwoord op een van deze vragen nee is, is het belangrijk om in te grijpen.
Kinderen hebben ruimte nodig om te ontdekken, maar ook volwassenen die hen helpen verantwoordelijkheid te nemen.
Moet je als ouder altijd ingrijpen?
Stel je voor: je kind heeft samen met een vriendje een hut gebouwd in de woonkamer. Alle kussens liggen op de grond, de dekens zijn van de bedden gehaald en de kamer is één grote chaos.
Je eerste reactie is misschien: wat een rommel!
Maar je kunt ook even kijken naar wat er gebeurt.
Twee kinderen die samenwerken, oplossingen bedenken en helemaal opgaan in hun eigen wereld.
Natuurlijk moeten de spullen uiteindelijk weer worden opgeruimd.
Maar misschien hoeft dat niet meteen.
Soms kun je als ouder best even glimlachen, voordat je een grens stelt.
En hoe zit dat bij pubers?
Bij oudere kinderen verandert het kattenkwaad vaak van vorm.
Waar een jong kind misschien stiekem een koekje pakt, zoekt een puber vaker de grenzen van zelfstandigheid op.
Denk aan langer buiten willen blijven, iets achterhouden of met vrienden plannen maken zonder ouders overal bij te betrekken.
Dat hoort deels bij het ontwikkelen van een eigen identiteit.
Maar ook pubers hebben duidelijke afspraken en betrokken ouders nodig.
Probeer nieuwsgierig te blijven naar hun keuzes, zonder alles meteen goed te keuren.
Een gesprek over wat er gebeurde, levert vaak meer op dan alleen een straf.
Een beetje humor helpt ook
Opvoeden is soms al serieus genoeg.
We willen onze kinderen leren om rekening te houden met anderen, verantwoordelijkheid te nemen en goede keuzes te maken.
Maar dat betekent niet dat ieder ondeugend moment een opvoedkundig gesprek hoeft te worden.
Soms mag je ook gewoon samen lachen.
Misschien herken je in je kind wel iets van jezelf van vroeger.
En wie weet herinner je je ineens dat ene kattenkwaad waar je ouders nooit achter zijn gekomen…
Gratis download: Kattenkwaad-bingo
Hoeveel kattenkwaad heb jij vroeger eigenlijk uitgehaald?
Met onze gratis kattenkwaad-bingo kun je samen met je kind herinneringen ophalen, lachen en ontdekken hoe verschillend jullie jeugd misschien was.
Een leuke activiteit voor aan tafel, tijdens een gezellig gezinsmoment of gewoon tussendoor.
Download de gratis kattenkwaad-bingo en ontdek wie bij jullie thuis de grootste deugniet was!
Soms roept het gedrag van je kind vragen op. Bijvoorbeeld wanneer grenzen steeds opnieuw worden opgezocht of wanneer je merkt dat je kind moeite heeft om verantwoordelijkheid te nemen.
Bij Kindercoaching Verborgen Schat helpen we kinderen en ouders om gedrag beter te begrijpen en samen verder te komen.
We bieden kindercoaching en ouderbegeleiding in Westland en omgeving. Een eerste intake is gratis.