Zo help je je kind bij de overgang
Zes weken zomervakantie. Voor kinderen is dat een lange periode.
Geen wekker, minder vaste tijden, andere activiteiten en vaak veel meer vrijheid, nieuwe ervaringen opgedaan tijdens een vakantie elders. En dan is daar ineens weer die eerste schooldag.
Voor het ene kind kan school niet snel genoeg beginnen. Een ander kind zegt dat het er ook zin in heeft, maar wordt ondertussen sneller boos, slaapt slechter of vraagt ineens honderd keer wie de nieuwe juf ook alweer is.
Spanning voor school ziet er namelijk niet altijd uit als spanning.
Zes weken is voor een jong kind écht lang
Als volwassenen weten we precies wat er na de vakantie weer komt. We kennen de school, weten hoe een schoolweek eruitziet en kunnen vooruitdenken en zes weken zijn voorbij gevlogen.
Voor kinderen werkt dat anders.
Zeker jonge kinderen hebben veel minder overzicht over tijd. Na zes weken kunnen vertrouwde dingen ineens weer onbekend voelen.
Wie wordt mijn juf of meester?
Zit mijn vriendje nog naast mij?
In welk lokaal moet ik zijn?
Wat als ik iets niet meer weet?
Wat als niemand met mij wil spelen?
Een kind hoeft deze vragen niet letterlijk te stellen om er wel mee bezig te zijn.
Op school komen bovendien in één klap weer allerlei dingen terug: vaste tijden, luisteren, opdrachten uitvoeren, rekening houden met anderen, een plek vinden in de groep en veel prikkels verwerken. Kinderen kunnen bij de start op school hierdoor moeier, sneller boos of verdrietig kunnen zijn.
Daarom helpt het om de overgang niet pas op de eerste schooldag te laten beginnen.
Spanning ziet er niet altijd uit als: “Mam, ik vind school spannend”
Dit vinden wij belangrijk om aan ouders mee te geven.
Een kind dat spanning ervaart, kan bijvoorbeeld:
- sneller boos of geïrriteerd zijn;
- meer ruzie maken met broertjes of zusjes;
- moeilijker inslapen;
- veel vragen stellen over school;
- juist helemaal niet over school willen praten;
- buikpijn of hoofdpijn aangeven;
- drukker of onrustiger worden;
- meer behoefte hebben aan nabijheid;
- opeens weer hulp vragen bij dingen die het normaal zelf kan;
- zeggen dat het geen zin heeft in school.
En soms zie je vrijwel niets.
Vooral kinderen die zich op school sterk aanpassen, kunnen hun spanning lange tijd vasthouden. Thuis, waar het veilig voelt, komt die spanning er vervolgens uit.
Dat verschil tussen thuis en school is iets wat wij in onze praktijk regelmatig tegenkomen.
Voorbereiden betekent niet dat je school groter moet maken dan het is
Sommige ouders zijn bang dat veel praten over school hun kind juist zenuwachtig maakt.
Daarom gaat voorbereiden wat ons betreft niet over iedere dag vragen:
“Vind je het spannend?”
Het gaat vooral over voorspelbaar maken wat voorspelbaar kán zijn.
Vertel bijvoorbeeld wie de leerkracht wordt als je dat weet. Kijk samen waar het lokaal is. Leg de schooltas klaar. Bespreek hoe de eerste ochtend eruitziet.
En maak tijd zichtbaar.
“Volgende week begint school weer” is voor een jong kind behoorlijk abstract.
Nog vijf nachtjes slapen en vervolgens een vakje kunnen afstrepen, is veel concreter. Vertel je kind dat de vakantie bijna voorbij is en de dagen bijvoorbeeld samen af te strepen op een kalender.
Daarom hebben wij een gratis aftelkalender voor de eerste schooldag gemaakt.
Niet omdat ieder kind spanning heeft voor school, maar omdat weten wat er komt veel kinderen rust geeft.
Begin ook weer rustig met het schoolritme
Je hoeft de laatste vakantieweek echt niet ineens een militair regime in te voeren.
Wel kan het helpen om de overgang iets kleiner te maken.
Schuif de bedtijd bijvoorbeeld langzaam terug richting de normale schooltijd. Sta ’s morgens weer wat eerder op. Eet weer ongeveer op de gebruikelijke momenten en haal samen alvast de schoolspullen tevoorschijn.
Het advies om enkele dagen tot ongeveer een week voor de eerste schooldag geleidelijk het gewone ritme terug te brengen, komt ook terug in actuele opvoed- en onderwijsadviezen.
Juist die kleine dingen vertellen het brein eigenlijk:
Ik weet wat er gaat gebeuren.
Vraag niet alleen: “Heb je zin om weer naar school te gaan?”
Dat is een grote vraag waarop je waarschijnlijk “ja”, “nee” of “weet ik niet” krijgt.
Probeer eens kleinere en open vragen:
“Wie zou je als eerste weer willen zien?”
“Waar heb je het meeste zin in?”
“Wat vind je jammer dat stopt als de vakantie voorbij is?”
“Is er iets waarvan je nog niet precies weet hoe het gaat?”
“Wat zou de eerste schooldag voor jou makkelijker maken?”
Daar krijg je vaak veel meer informatie uit.
En als je kind zegt dat het iets spannend vindt, hoef je dat gevoel niet onmiddellijk op te lossen.
Soms is: “Ja, dat snap ik eigenlijk wel. Je hebt de juf al zes weken niet gezien” al voldoende.
En dan de middelbare school…
Voor een puber ziet voorbereiding er natuurlijk anders uit.
Een aftelkalender ophangen voor een zestienjarige zal waarschijnlijk niet het gewenste enthousiasme opleveren.
Maar ook een puber heeft behoefte aan overzicht.
Zeker bij de overgang van groep 8 naar de brugklas verandert er enorm veel tegelijk. Een groter gebouw, verschillende docenten en lokalen, nieuwe klasgenoten, een andere route naar school, digitale systemen, huiswerk en ineens veel meer eigen verantwoordelijkheid.
Voor een middelbare scholier kun je bijvoorbeeld samen:
De fietsroute nog een keer rijden, kijken hoe laat hij of zij moet vertrekken, de schoolapp installeren, het rooster bekijken, de tas en benodigdheden regelen en bespreken waar je kind terechtkan als iets niet duidelijk is.
En misschien nog belangrijker: probeer niet alles over te nemen.
Vraag:
“Wat heb jij nog nodig voordat je maandag begint?”
Dat geeft een puber autonomie én laat weten dat jij beschikbaar bent.
Houd de eerste weken wat ruimte over
De eerste schoolweek hoeft niet direct gecombineerd te worden met een overvolle agenda.
Een kind moet opnieuw wennen aan vroeg opstaan, een volle klas, instructies, sociale contacten, verwachtingen en gedurende een groot deel van de dag opletten.
Het kan daarom gebeuren dat een kind dat op school een prima dag heeft gehad thuis ineens ontploft om iets kleins.
Dat hoeft niet direct te betekenen dat er iets misgaat op school.
Soms is de emmer gewoon vol.
Rust na school, even niets hoeven, bewegen, buiten spelen of juist even alleen zijn kan dan belangrijker zijn dan onmiddellijk vragen:
“En? Hoe was het op school?”
Wanneer is het meer dan gewoon even wennen?
Een beetje spanning rondom een nieuw schooljaar hoort erbij.
Maar blijft je kind erg gespannen? Worden de boze of verdrietige buien steeds heftiger? Ontstaat er iedere ochtend strijd? Heeft je kind aanhoudend lichamelijke klachten rondom school? Of heb je het gevoel dat er méér achter het gedrag zit?
Dan is het goed om verder te kijken.
Gedrag staat bijna nooit helemaal op zichzelf.
Soms ligt de oorzaak bij overprikkeling. Soms speelt onzekerheid, faalangst of sociale spanning mee. En soms zien ouders en school twee totaal verschillende kinderen.
Juist dan kan het helpen om niet alleen naar het zichtbare gedrag te kijken, maar samen in kaart te brengen wat een kind met dat gedrag probeert duidelijk te maken.
Maak de overgang naar school een beetje kleiner
Je kunt niet alle onzekerheid bij je kind wegnemen. En dat hoeft ook niet.
Je kunt wél zorgen voor overzicht, voorspelbaarheid en een plek waar spanning er gewoon mag zijn.
Begin klein:
Pak het gewone ritme weer rustig op.
Praat samen over wat er gaat veranderen.
Maak praktisch wat je praktisch kunt maken.
En geef je kind tijd om opnieuw te wennen.
Gratis aftelkalender: weer naar school
Wil je de laatste dagen van de zomervakantie voor je kind zichtbaar maken?
Wij hebben een gratis aftelkalender voor de eerste schooldag gemaakt. Samen iedere dag afstrepen maakt iets abstracts ineens heel concreet: zoveel nachtjes nog en dan begint school weer.
Download hier gratis de aftelkalender.
Voor de jongere kinderen hebben we ook een leuke ‘Terug naar school’ kleurplaat gemaakt. Even rustig kleuren kan een fijne en laagdrempelige manier zijn om samen alvast met het onderwerp school bezig te zijn. Je kunt de kleurplaat hier gratis downloaden.
En merk je dat de spanning rondom school groter is dan je had verwacht of loopt je kind al langer ergens tegenaan? Neem gerust contact met ons op. Bij Kindercoaching Verborgen Schat kijken we samen met kind én ouders naar wat er speelt en wat er nodig is.